Stadsvernieuwing – een beruchte wijk in Zuid-Amerika als inspiratiebron

Na een lange tocht omhoog, bereikte het uitzicht dan eindelijk mijn ogen. Ik zag de golfplaten daken van Comuna 13, met daar beneden de rest van Medellín, Colombia. Een tijd terug was deze wijk het strijdtoneel van het drugskartel van een zekere meneer Escobar, paramilitairen, straatbendes en guerrilla’s. De geïsoleerde, moeilijk controleerbare plek ontpopte zich tot de perfecte uitvalsbasis voor drugshandel. Aanslagen, kidnappings en moorden, ook van onschuldige burgers, behoorden tot de orde van de dag. Bewoners voelden angst, onmacht, schaamte. Niet geheel verrassend was Comuna 13 tot voor kort dan ook de beruchtste wijk van de gevaarlijkste stad ter wereld.

Nu ben ik uit prima hout gesneden, maar om even langs te wippen bij een plek getekend door dood en verderf… Dat is zelfs mij een brug te ver. Het zal je dan ook niet verbazen dat de situatie in Comuna 13 inmiddels drastisch veranderd is. Een groot aandeel ligt bij het stadsbestuur. De uitbreiding van de metrolijn, die de afgelegen plek voor het eerst verbond met de rest van de stad, bleek een schot in de roos. Ook werd de buurt makkelijker begaanbaar gemaakt door de bouw van métershoge roltrappen. 

Maar de belangrijkste kleur die werd aangebracht op de wangen van de wijk, kwam door de bewoners zelf. Lokale kunstenaars toverden Comuna 13 om tot een kunstwerk, vol verhalen en emoties. Muzikanten en dansers brachten het leven in de straten terug. Street art heeft de kogelgaten in de muren laten verdwijnen. Muziek heeft het geluid van geweren doen verbleken. Creativiteit heeft zich verheven tot middel voor hoop, vrijheid en kracht.

Eén plek in het bijzonder is me erg bijgebleven. In plaats van de gebruikelijke traptreden te nemen, kon je je weg vervolgen door met je billen van een glijbaan te glijden. Naast het feit dat dit natuurlijk dolle pret is, had de kunstenaar ook een belangrijke boodschap: verlies nooit de jeugdigheid in jezelf. De zorgeloosheid, grenzeloze vrolijkheid en vrijheid van een kind is goud waard. Nou, dit hadden de stadsbewoners geweten. Alle lichtpuntjes, groot of klein, moesten en zouden gevierd worden. En zo stond Medellín tijdens de Tour de France bol van het feestgedruis. Was het omdat een Colombiaan de Tour had gewonnen? Wel nee. Maar het was een landgenoot wel gelukt om éérste te worden op een etappe. Tijdens het WK voetbal stond de stad opnieuw op zijn kop. Colombia had gescoord tegen Duitsland! Wat een wereldprestatie. Iedereen was door het dolle heen. Klein detail: ze hadden de wedstrijd niet eens gewonnen. 

Eindelijk had de schaamte onder bewoners plaatsgemaakt voor trots.    

Het mooie van dit verhaal is dat Comuna 13 voor zo veel verschillende dingen symbool staat. Het is een verhaal van creativiteit: hoe je kunst kan inzetten als middel om de maatschappij te veranderen. Een verhaal over ruimtelijke ontwikkeling: hoe stadsindeling en architectuur van grote invloed zijn op het welzijn van de bewoners. Een verhaal van optimisme: hoe je vanuit een extreem benarde situatie op kunt klimmen naar betere tijden. Maar bovenal is het een verhaal van empowerment: hoe je – door het heft in eigen handen te nemen – zo ontzettend veel kunt bereiken, ook in je eigen stad. En omdat Comuna 13 zo’n inspiratiebron kan zijn, wil ik dat meer mensen dit verhaal kennen. 

Juist nu. Ik verwacht dat door het coronavirus steden zoals Amsterdam zullen moeten veranderen. Misschien wel permanent. We mogen weer samenkomen, mits voldoende afstand. Maar hoe doe je dat, in een stad waar iedereen hutjemutje op elkaar zit? Hoe maken we het voor iedereen – ook mensen die, om wat voor reden dan ook, bang zijn voor besmetting – mogelijk om te genieten van onze openbare ruimte en natuur? Er is vernieuwing nodig. En het mooie is: wij – jij en ik – kunnen hier zelf wat aan doen. Kijk bijvoorbeeld naar onze geliefde broeder Rotterdam, waar de eerste vakantiestraten uit de grond gestampt worden. Waar stoeptegels plaats maken voor geveltuintjes. Waar autoparkeerplaatsen zoetjes aan verdwijnen. Grotendeels burgerinitiatieven! Dus waar wachten wij Mokummers op? Haal de openbare ruimte naar je huis toe. Zoek een mooie plek voor die gemeenschappelijke leesbank. Durf je huidige auto vaarwel te zeggen en stap over op de deelauto. Geef binnenkort jouw straat op als vakantiestraat. Start een petitie voor meer stadsparken. Of kom met iets wat de wereld nog niet gezien heeft. Neem in ieder geval een voorbeeld aan de bewoners van Comuna 13 en geef jouw stad de kleur die het verdient. 

Maaike Renalda (BSc Arbeids- en Organisatiepsychologie | MSc Business Administration) // Geboren in 1994 op de Nieuwendijk in Amsterdam 

Maaike schrijft eens in de twee weken over het avontuur na het studentenleven 

Leave a Reply

Welkom!

De Jonge Amsterdammer is hét platform voor Amsterdammers! Je favoriete podcasts, blogs en columns over actuele thema’s in Amsterdam!

Diversiteit is het sleutelwoord van De Jonge Amsterdammer. Alle meningen tellen op dit platform en in onze podcasts!
Ook jij kan je laten horen. Heb jij altijd al een blog/column willen schrijven. Neem dan contact met ons op!